Warmtepompen voor dummies

Hoe werkt een warmtepomp?

Een warmtepomp haalt de warmte uit de directe omgeving (lucht, water, bodem). Een vloeistof brengt die warmte van bij de bron naar de pomp. De pomp zal dan de warmte versterken en overdragen (via een warmtewisselaar) aan het verwarmingscircuit (radiatoren/vloerverwarming).

Een warmtepomp bevat vier onderdelen:

  • Een verdamper: haalt de warmte uit de vloeistof door verdamping.
  • Een compressor drukt de damp samen om de temperatuur te laten stijgen.
  • Een condensor condenseert de damp met behulp van een koelvloeistof en geeft zo de warmte af aan het verwarmingssysteem.
  • Een ontspanner brengt de gecondenseerde vloeistof terug naar het pompsysteem.

Welke soorten warmtepompen bestaan er?

Er zijn verschillende soorten warmtepompen op de markt:

Soort warmtepomp

 Beschrijving

 Warmtepomp haalt warmte uit…

Warmtepomp geeft warmte af aan…

 Aerothermisch(-)

 Lucht-water

 Buitenlucht

 Water voor verwarming of sanitair water

 

 Lucht-lucht

 Buitenlucht

 Binnenlucht

Aquathermisch(*)

 Water-water

Grondwater of oppervlaktewater

 Water voor verwarming of sanitair water

 Geothermisch(**)

 Bodem-water

 Bodem

 Water voor verwarming of sanitair water

(-) De aerothermische warmtepomp is het systeem met de laagste investering maar het meest gevoelig voor oplopende elektriciteitsrekeningen.

(*) De aquathermische warmtepomp wordt in de residentiële woningbouw door de relatief grotere investering en de beperkte toepasbaarheid weinig in België gebruikt.

(**) De geothermische warmtepomp haalt warmte uit de grond via een buizennetwerk. U kunt kiezen uit twee systemen

Verticale grondwaterwarmtewisselaar: interessant omdat u geen grote grondoppervlakte nodig hebt, maar duurder door de boringen. De buizen in de grond bevatten sondes die warmte tot 100 meter diep uit de grond halen. 

Horizontale grondwaterwarmtewisselaar: goedkoper en ideaal als de tuin groot genoeg is en nog niet aangelegd. Het bestaat uit een netwerk van buizen op minstens 1 meter onder de bodem.

Wat is het rendement van een warmtepomp?

Het rendement van een warmtepomp wordt COP genoemd (Engelstalige afkorting van “coefficient of performance” of “prestatiecoëfficiënt.”) Een warmtepomp met een COP van 4 bijvoorbeeld, produceert in één uur 4 kWh energie met een elektrisch verbruik van 1 kWh. Het COP is het theoretische rendement van de warmtepomp (bijvoorbeeld aan een brontemperatuur van 0°C en een uitstoottemperatuur van 35°C). Er is ook de SPF (Seasonal Performance Factor), die het gemiddeld rendement van de warmtepomp voor het verwarmingsseizoen weergeeft. In principe is die lager dan de COP doordat hij rekening houdt met mechanische, thermische en elektrische verliezen.  
 

Waarom zou ik een warmtepomp koppelen aan een stookolieketel?

Dankzij het extra rendement kan een warmtepomp vanuit energetisch oogpunt interessant zijn. Maar er zijn ook beperkingen:

  • Er is elektrische energie nodig voor het aanmaken van warm water wanneer de buitentemperatuur onder de 5°C zakt, als de radiatoren meer dan 60°C vragen (zoals vaak in de winter). In die omstandigheden boet een warmtepomp aan kracht en efficiëntie in. Zonder steun van een stookolieverwarmingssysteem vangen de meeste warmtepompen die warmtevraag op door rechtstreeks elektrisch bij te verwarmen met dure rekeningen tot gevolg.
  • De lagere vertrektemperatuur van een warmtepompsysteem zorgt eveneens voor een tragere opwarming van de boiler voor sanitair warm water. Onder de 5°C wordt het moeilijk om sanitair warm water aan temperaturen boven de 45°C te brengen. Ook hier is dus een bijverwarming nodig.

Goed om te weten

  • Wil u een warmtepomp plaatsen in een bestaande woning, combineer ze dan met de stookolieketel die u al heeft tot een ‘hybride’ verwarmingssysteem. Zo kiest u op basis van de buitentemperatuur voor de beste oplossing: de ketel in de winter, de warmtepomp in het tussenseizoen.
  • Voor een geothermische warmtepomp heeft u een bouwvergunning nodig. Informeer u dus bij uw gemeente voor u een warmtepomp aanschaft.
  • Laat uw elektriciteitsinstallatie aanpassen aan het grotere vermogen van een warmtepomp.
  • Warmtepompen gaan – indien regelmatig onderhouden - ongeveer even lang mee als een centrale verwarmingsketel (een goede twintig jaar).
  • Naast de plaatsings- en aanpassingskosten moet u voor een lucht-/waterwarmtepomp een budget van 6.000 tot 8.000 euro voorzien, voor een geothermisch systeem is dat zo’n 25.000 tot 30.000 euro.